حقوق سالمندان از دیدگاه امام سجاد(ع)
کارشناس : خانم طیبه نیک
انتخاب :دکتر رحمت سخنی از مرکز آموزشی درمانی امام خمینی (ره) ارومیه
انسان در آغاز زندگی ، موجودی ناتوان است که با شگفتی ، مراحل رشد را یکی پس از دیگری طی می کند . در جوانی به کمال توانایی جسمی / و در میانسالی به پختگی روحی می رسد . آنگاه سیر نزولی را پیش می گیرد و دوباره به حالت ناتوانی باز می گردد . قرآن کریم در این باره می فرماید : " خداوند همان کسی است که شما را آفرید درحالی که ضعیف بودید . سپس بعد از ناتوانی قوت بخشید و باز بعد از قوت ، ضعف و پیری قرار داد . او هرچه بخواهد می آفریند و دانا و تواناست . " ( سوره روم آیه 54 )
در روایات ، سالمندی جلوه ای از نور الهی دانسته شده است . عزت سالمند از آن روست که او رسالت انسانی خویش را در روزگاری پر فراز و نشیب به شایستگی انجام داده و اینک با انبوهی از تجربه های گرانسنگ ، در کنار دیگر افراد جامعه قرار دارد . بدیهی است هر تجربه ای دری از دانستن را به روی انسان می گشاید و به تعبیر امام علی (ع) در تجربیات ، دانش نو و اطلاعات تازه نهفته است . یکی از دانشمندان می گوید : " بشریت ، در پیشرفت اخلاقی خود ، مدیون کهنسالان است . در کهنسالی انسان بهتر و فرزانه می شود و تجربه های خود را به نسل های بعد انتقال می دهد . بدون کهنسالی ، بشریت راکد می ماند . "
اسکینر ، Skinner روانشناس آمریکایی در این مورد می گوید :
" سالخوردگی تا حدی شبیه رفتن به سرزمین دیگر است . اگر پیش از سفر به این سرزمین ، خود را آماده سفر کرده باشید ، در آنجا ( در پیری ) برای شما بهتر خواهد بود . "
درواقع ، سالمندی مرحله ای از تکامل بشر است . باید سعی کنیم خود را با آن انطباق دهیم و این دوره از زندگی را نیز با نشاط ، خرسندی و سپاسگزاری به درگاه خدا سپری کنیم .
جامعه در مقابل سالمند ، تکالیفی دارد و به عبارت دیگر ، سالمند حقی بر گردن جامعه و خانواده خواهد داشت که مهمترین آن ، قدرشناسی است . لازمه قدرشناسی از سالمندان ، داشتن فتار درست و محترمانه با آنها و شناخت نیازهای جسمی و روحی آنان است . قدرشناسی به صورت احترام گذاردن ، مشاوره با آنان در امور مختلف ، برطرف ساختن مشکلات آنها و نیز در مواردی ، مقدم دانستن آنان بر خود بروز می کند . همچنین واگذاری کارهایی که از عهده سالمندان بر می آید ، اگرچه در ظاهر برای آنها ایجاد زحمت می کند ، ولی درواقع ، به آنها اعتماد به نفس می بخشد و با این کار احساس می کنند که حضور و نقش آنها در خانواده یا جامعه مؤثر است . نباید فراموش کرد که ضروری ترین نیاز سالمندان ، محبت و توجه به آنهاست . حتی اگر آنها از نظر مادی بی نیاز باشند ، نباید از محبت به ایشان غفلت ورزید .
امام سجاد (ع) درباره حقوق سالمندان می فرماید : "حق سالخورده این است که حرمت پیری او را پاس بداری / اگر سوابق فضیلت در اسلام را دارد ، تجلیلش کنی / او را مقدم بداری / در اختلافات خصمانه با او رو در رو نشوی / در راه رفتن بر او سبقت نگیری و پیشاپیش او راه نروی / او را نادان نپنداری / اگر رفتار جاهلانه ای کرد ، تحمل کنی / به مقتضای سوابق سالمندی ، احترامش کنی که حق سن و سال نیز چون حق اسلام است . "
در اینجا امام سجاد (ع) به سالمندان بیشتر از جنبه رفتاری و پاسداری از حریم آنها توجه می دهد . پدران و مادران کهنسالی که در جوانی خانواده تشکیل داده و زندگی و سرمایه خود را صرف تربیت و رشد فرزندان خویش نموده اند ، اگر در پیری مورد بی مهری قرار گیرند ، بدون تردید با ناراحتی های روانی و فشارهای روحی دست به گریبان می شوند . از نگاه امام سجاد (ع) ، یکی از مصادیق احترام به سالمند ، عدم دشمنی با اوست . چرا که به طور طبیعی انسانی که عمری از او سپری شده ، ناتوان می شود و انتظارات بیشتری از دیگران دارد . ممکن است برخی از این توقعات ، نابجا / و انجام آن دشوار باشد . امام سجاد (ع) می فرماید چون احتمال دارد این روحیه او را به سمت و سوی درگیری با دیگران بکشاند ، احترام به او اقتضا می کند که با او از در مخاصمه و دشمنی در نیائید ، در هیچ کاری بر بزرگسالان سبقت نگیرید و با آنها نابخردانه سخن نگوئید . بلکه به یاری و حمایت آنها بشتابید . در این زمینه آنچه که می تواند نگاه ما را نسبت به کهنسالان تغییر دهد ، توجه به این مسئله است که ما نیز خود به این مرحله از سن خواهیم رسید و این شرایط را تجربه خواهیم کرد .
http://dari.irib.ir
http://www.sahand272.blogfa.com/
http://www.rs272.parsiblog.com/
WEST AZERBAIJAN URMIA--Dr.RAHMAT SOKHAN
: جستجو